Градскиот совет на Одеса треба да разгледа предлог со кој би се ограничила употребата на рускиот јазик и содржини на руски јазик во одредени јавни простори во градот. Предлогот се однесува на културни и уметнички содржини, а не на приватната комуникација меѓу граѓаните.
Според предлогот, ограничувањата би опфатиле јавни места како улици, паркови и јавни институции, како и културни и забавни објекти во државна сопственост. Се предлага ограничување на јавното емитување музика на руски јазик, како и на други руски културни содржини.
Предлогот предвидува и руските книги во јавните библиотеки да не бидат поставени на истакнати места. За приватните објекти, како ресторани, кафулиња и продавници, мерката би имала карактер на препорака, а не на директна забрана.
ПОДДРШКА И КРИТИКИ
Поддржувачите на предлогот го поврзуваат ограничувањето со поширокиот процес на деколонизација во Украина и со настојувањата за зајакнување на употребата на украинскиот јазик во јавниот живот.
Адвокатот од Одеса, Артем Карташов, кој бил вклучен во процесите поврзани со деколонизацијата на градот, смета дека јазичната политика има значење во контекст на руската агресија врз Украина.
Од друга страна, противниците на мерката предупредуваат дека дополнителните ограничувања би можеле да ги продлабочат поделбите меѓу граѓаните, особено во град во кој рускиот јазик со децении е широко распространет.
Комичарот Борис Барски е меѓу оние кои се противат на предлогот. Тој укажува дека рускиот јазик го користат и украински граѓани кои не ја поддржуваат политиката на Кремљ и смета дека јазикот не треба автоматски да се изедначува со ставовите на руските власти.
УКРАИНСКИОТ Е ЕДИНСТВЕН СЛУЖБЕН ЈАЗИК
Украинскиот е единствениот службен јазик во Украина. Со закон од 2019 година беше проширена неговата задолжителна употреба во низа области од јавниот и професионалниот живот.
Правилата се однесуваат, меѓу другото, на образованието, јавните институции и услужните дејности. Во случаи како продавници, ресторани и здравствени установи, вработените треба да им се обратат на клиентите на украински, додека разговорот може да продолжи на друг јазик доколку тоа го побара клиентот.
Новата иницијатива во Одеса би претставувала дополнително ограничување на јавното присуство на рускиот јазик, особено во областа на културата и уметноста.
РУСКИОТ ЈАЗИК И ПОНАТАМУ Е ШИРОКО ПРИСУТЕН ВО ОДЕСА
Одеса е град во кој рускиот јазик традиционално има значајно место во секојдневната комуникација. По почетокот на руската инвазија во 2022 година, дел од населението почна почесто да го користи украинскиот јазик, додека други граѓани продолжија да комуницираат на руски.
И украинскиот претседател Володимир Зеленски е роден говорител на рускиот јазик, иако во јавните настапи по почетокот на целосната инвазија најчесто користи украински.
Во Украина постои и широко распространета мешавина од украински и руски јазични елементи, позната како „суржик“.
ДЕКОЛОНИЗАЦИЈА И ПРОМЕНИ ВО ОДЕСА
Јазичното прашање е дел од пошироките промени што Украина ги спроведува во однос на симболите и наследството поврзани со Руската империја и Советскиот Сојуз.
Во Одеса во последните години беа преименувани повеќе улици, а во 2022 година беше отстранет споменикот на Екатерина Велика од централниот дел на градот.
Поддржувачите на овие процеси сметаат дека со тоа се нагласува украинскиот историски и културен идентитет. Критичарите, пак, предупредуваат дека промените треба да се спроведуваат внимателно за да не се создадат дополнителни поделби во општеството.
ПОВИК ЗА ПОСТЕПЕН ПРИСТАП
Професорот по физика Павло Виктор, чии онлајн предавања ги следат голем број луѓе, повикува на постепен пристап кон јазичната политика.
Тој смета дека граѓаните, особено децата, не треба да бидат принудувани да го менуваат јазикот, туку дека треба да се создадат услови украинскиот постепено да стане нивен природен избор.
Засега не е извесно каква поддршка ќе има предлогот во градскиот совет на Одеса. Дебатата покажува дека јазичното прашање останува чувствително, особено во услови на војна, при што ставовите се движат од целосна поддршка на ограничувањата до предупредувања дека тие можат да влијаат врз односите меѓу различните јазични групи во градот.
