Украина влегува во зимскиот период со сериозна загриженост за стабилноста на електроенергетскиот систем. По повеќе години војна, енергетската инфраструктура е значително оштетена, а украинските власти стравуваат дека нов бран руски воздушни напади би можел дополнително да ја намали способноста на земјата да обезбеди струја, греење и вода за населението.
Последниот поголем напад врз енергетските објекти во Киев се случил во раните утрински часови во средата. Проектили и беспилотни летала погодиле термоцентрала и други делови од енергетската инфраструктура, по што во делови од украинската престолнина биле регистрирани прекини на електричната енергија и водоснабдувањето.
Украинските власти предупредуваат дека ваквите напади би можеле да продолжат во текот на зимата, кога потребите за електрична енергија и топлинска енергија се значително поголеми.
Особено внимание привлече документ на руски јазик за кој украинските власти тврдат дека го пресретнале. Според украинскиот министер за енергетика Денис Шмихал, документот бил презентиран пред европски партнери во Париз и содржи план за серија удари врз клучни енергетски објекти.
Според информациите што ги пренесува „Њујорк тајмс“, во документот се наведува можност за употреба на голем број ракети, беспилотни летала и наведувани бомби против трафостаници, хидроцентрали, термоцентрали и топлани.
Еден од најчувствителните делови на наводниот план се однесува на електроенергетските постројки во близина на нуклеарните централи. Според украинските проценки, нивно оштетување би можело да влијае врз работата на преостанатите активни нуклеарни капацитети и нивната поврзаност со националната електрична мрежа.
Во сценариото се споменуваат и објекти поврзани со водоснабдувањето и третманот на отпадните води. Украинските власти стравуваат дека пошироки оштетувања на пумпните станици и водоводната инфраструктура би создале дополнителен проблем за големите градови.
Меѓу потенцијално најзагрозените центри се наведуваат Киев, Харков и Одеса. Станува збор за градови со милионско население или големи урбани подрачја, каде долготрајниот прекин на струјата може да предизвика проблеми и со греењето, водоснабдувањето, транспортот и комуникациите.
Автентичноста на документот што го цитираат украинските власти и медиуми не е независно потврдена. Сепак, руските власти во повеќе наврати јавно најавуваа продолжување на нападите врз украинската енергетска инфраструктура, поврзувајќи ги со украинските напади врз цели на руска територија.
Украина во меѓувреме се обидува да ја зајакне инфраструктурата пред зимата. На дел од критичните објекти се поставуваат дополнителни заштитни конструкции, а се работи и на набавка и инсталирање помали генератори и гасни турбини.
Граѓаните, пак, се подготвуваат за можни долготрајни прекини. Дел од домаќинствата набавуваат батерии, алтернативни извори на греење и друга опрема која може да биде корисна доколку дојде до прекин на електричната енергија.
Украинската енергетска мрежа веќе претрпе сериозни оштетувања во текот на војната. Поправките продолжуваат, но експертите предупредуваат дека секој нов голем напад може повторно да уништи капацитети кои се обновувале со месеци.
Особено чувствителни се трансформаторите и трафостаниците, бидејќи нивната замена не е едноставна и бара време. Дополнителен проблем е тоа што по повторното воспоставување на снабдувањето доаѓа до нагло зголемување на потрошувачката, бидејќи голем број домаќинства и компании истовремено ги вклучуваат електричните уреди.
Според наводниот документ, руската стратегија би можела да се спроведува во неколку фази. Првата би била насочена кон објекти преку кои Украина ја презема електричната енергија од европската мрежа, додека понатаму би следеле удари врз хидроенергетски објекти и други производни капацитети.
Најсериозното сценарио предвидува напади и врз инфраструктурата поврзана со нуклеарните централи, со цел дополнително да се намали производството и преносот на електрична енергија.
Колку од ваквите планови ќе бидат реализирани и со каков интензитет, не може однапред да се утврди. Но украинските власти веќе предупредуваат дека претстојните месеци ќе бидат голем тест за енергетскиот систем, кој по четири години војна функционира под огромен притисок.
