Заштитата на новинарите и спречувањето притисоци врз медиумските работници треба да станат постојана обврска на институциите, а не тема за реакција само по инциденти. Владата најавува формирање Национален комитет за безбедност на новинарите, кој ќе ги обедини претставниците на надлежните институции и новинарските организации со цел да се воспостави подобра координација и поефикасна заштита на медиумските работници.
Владината портпаролка Марија Митева информираше дека една од главните задачи на новото тело ќе биде подготовката на национален акциски план, кој треба да биде изготвен најдоцна до 15 декември 2026 година. Документот ќе треба да ги следи европските стандарди и меѓународните препораки за безбедноста на новинарите.
Планираните активности ќе бидат насочени кон четири приоритети: спречување на нападите, обезбедување заштита, поефикасно откривање и гонење на сторителите, како и едукација за улогата на новинарството во демократското општество.
Во превентивниот дел ќе се работи на подобрување на условите за слободно и разновидно медиумско работење, како и на зајакнување на комуникацијата меѓу институциите и медиумите. Кога станува збор за непосредната заштита, се предвидува развивање механизми за брза реакција при закани, вклучувајќи и напади преку интернет и социјалните мрежи.
Акцискиот план треба да придонесе и за подобро постапување во случаите на насилство и закани кон новинари. Тоа подразбира соработка со надлежните органи, навремено спроведување истраги и санкционирање на сторителите во согласност со законите. Предвидени се и активности за обука и подигнување на јавната свест за значењето на слободното и безбедно новинарство.
Во работата на Националниот комитет треба да учествуваат претставници од Министерството за внатрешни работи, Министерството за правда, Министерството за дигитална трансформација, Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, Академијата за судии и јавни обвинители, Македонската радио-телевизија и новинарските здруженија.
Комитетот ќе има улога и во спроведувањето на кампањата „Новинарите се важни“ на Советот на Европа, со која се истакнува потребата од почитување и заштита на новинарската професија.
Митева посочи дека односот меѓу институциите и медиумите треба да се заснова врз професионална комуникација, достапност на информации и аргументиран одговор на новинарските прашања. Според неа, институциите имаат право да ги оспорат информациите што ги сметаат за неточни, но тоа треба да го прават со факти и транспарентност, без притисоци врз новинарите.
Таа нагласи дека посебно внимание треба да им се посвети на новинарите кои работат на терен, истражуваат теми од јавен интерес и известуваат во ризични околности. Нивната безбедност, како што истакна, не треба да зависи од темата за која известуваат или од тоа дали нивните прашања им одговараат на носителите на јавни функции.
Од Владата порачуваат дека институциите треба да бидат отворени за јавноста, а новинарите да можат непречено да ја вршат својата професионална работа. Ефектите од најавените мерки ќе зависат од содржината на акцискиот план и од тоа колку доследно ќе се спроведуваат предвидените механизми за превенција и заштита.
