Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп наводно ја разгледува можноста поранешниот унгарски премиер Виктор Орбан да добие висока позиција во Обединетите нации. Според една од теориите што се споменуваат во дипломатските кругови, целта можеби не е тој да биде избран за генерален секретар, туку да му се обезбеди друга функција која би можела да носи дипломатски имунитет.
За ова пишува унгарскиот портал „Телекс“, повикувајќи се на британски „Тајмс“. Станува збор за едно од можните толкувања на американската иницијатива, а не за потврден договор или официјално објавен план на Вашингтон.
Претходно, „Волстрит џурнал“ објави дека претставници на администрацијата на Трамп разговарале за можноста Орбан да стане следен генерален секретар на ОН. Според извори од три држави, Вашингтон за неговото евентуално кандидирање разговарал и со Москва и со Пекинг.
Наводно, американската страна би сакала Орбан да биде заеднички кандидат на САД, Русија и Кина. Поранешниот унгарски премиер, според истите информации, не ја отфрлил идејата, но би се впуштил во трката само доколку процени дека има реални шанси за избор.
Од американската администрација засега нема официјална поддршка за конкретен кандидат. Висок претставник на САД за „Тајмс“ изјавил дека Вашингтон продолжува да ги разгледува сите можности.
Една од теориите е дека споменувањето на Орбан служи за испитување на реакциите на другите држави пред евентуално поднесување официјален предлог. Друга можност е информациите да биле објавени од дипломати кои се противат на неговото именување и сакаат однапред да ја ослабат неговата кандидатура.
„Тајмс“ ја пренесува и претпоставката дека Вашингтон намерно го споменува Орбан како можен кандидат за генерален секретар, со цел подоцна да предложи негово поставување на друга висока функција во организацијата. Според ова сценарио, таквата позиција би можела да му обезбеди одреден степен на дипломатски имунитет и да го отежне евентуалното кривично гонење во Унгарија.
Слично сценарио уште во мај го објави истражувачкиот новинар Саболч Пани на порталот „ВСквер“, повикувајќи се на повеќе извори од дипломатските кругови. Според неговите информации, идејата потекнала од кругови блиски до движењето МАГА на Трамп, а предвидувала Орбан да добие функција заменик-генерален секретар или друга висока позиција во ОН.
Во таквиот план, според Пани, клучна би била правната заштита што може да ја носи функцијата, а не нужно конкретната титула. Сепак, имунитетот не е ист за сите функционери и вработени во Обединетите нации. Највисоките претставници имаат пошироки привилегии, додека за многу други лица заштитата се однесува само на постапките поврзани со нивните службени задачи.
Засега нема потврда дека против Орбан лично се води кривична постапка, ниту дека е постигнат договор за негово именување во ОН. Новите унгарски власти, според текстот, покренале антикорупциски истраги поврзани со периодот на неговото владеење.
Во меѓувреме, се појави и уште едно можно објаснување за споменувањето на Орбан. Според пишувањето на „Тајмс“, неговото име би можело да се користи како дел од политичка стратегија за да се олесни изборот на дипломатката од Обединетите Арапски Емирати, Лана Заки Нусејба. Според оваа претпоставка, контроверзноста околу Орбан би можела да ја направи Нусејба поприфатлива како компромисен кандидат.
Обединетите Арапски Емирати официјално ја предложиле Нусејба на 21 октомври. Таа повеќе од една деценија била амбасадорка на својата земја во ОН, а извршувала и високи функции во Министерството за надворешни работи. Нејзината кандидатура, сепак, е проследена со критики поврзани со обвинувањата дека Емиратите им помагале на паравоени сили во граѓанската војна во Судан.
Според британскиот весник, Велика Британија и Франција се противат Орбан да стане генерален секретар на ОН. Двете земји се постојани членки на Советот за безбедност и располагаат со право на вето. Европски дипломат за „Тајмс“ оценил дека токму нивното противење ја прави неговата кандидатура малку веројатна.
И Русија се огласи по медиумските наводи. Заменик-министерот за надворешни работи Александар Алимов изјавил дека Москва досега не разговарала за кандидатурата на Орбан, но би разгледала официјален предлог доколку го поднесе некоја држава. Тој потсетил и на неформалното начело на географска ротација, според кое следниот генерален секретар би требало да дојде од Латинска Америка или од Карибите.
Мандатот на актуелниот генерален секретар Антонио Гутереш завршува на 31 декември, по десет години на функцијата. Неговиот наследник го именува Генералното собрание на ОН, врз основа на препорака од Советот за безбедност.
За да добие препорака, кандидатот мора да освои најмалку девет од 15-те гласови во Советот за безбедност, а ниту една од петте постојани членки не смее да стави вето.
Меѓу кандидатите што досега се споменуваат се директорот на Меѓународната агенција за атомска енергија, Рафаел Гроси, поранешната потпретседателка на Костарика, Ребека Гринспан, дипломатката од Гвајана, Каролин Родригес-Биркет, како и Лана Заки Нусејба.
Името на Виктор Орбан засега не се наоѓа на официјалниот список на кандидати за генерален секретар на ОН. За евентуално вклучување во трката ќе биде потребна формална поддршка од земја членка, по што би следувала постапката во Советот за безбедност и Генералното собрание.
