Граѓаните на Исланд денес одлучуваат дали нивната земја повторно ќе седне на преговарачка маса со Европската Унија. На гласањето, на кое право на глас имаат околу 270.000 избирачи, се одлучува дали да започне нов процес на преговори со Брисел.
Ова не значи дека Исланд веднаш ќе стане членка на ЕУ. Доколку мнозинството гласа „за“, ќе следуваат преговори, а евентуалниот конечен договор повторно би бил ставен пред граѓаните на нов референдум.
Трката е исклучително неизвесна. Последните истражувања на јавното мислење покажуваат речиси изедначена поддршка за двете опции, со разлики помали од границата на статистичката грешка.
Исланд ги започна пристапните преговори со ЕУ во 2010 година, откако претходната година поднесе кандидатура во периодот на финансиската криза. Процесот беше прекинат во 2013 година, а две години подоцна земјата официјално се повлече од преговорите.
Едно од најчувствителните прашања повторно е рибарството. Исландската риболовна индустрија има големо економско и стратешко значење, а противниците на членството стравуваат дека ЕУ би можела да влијае врз националната контрола на риболовните ресурси.
Економијата е уште една од главните теми во кампањата. Високите каматни стапки и трошоците за живот ги поттикнаа аргументите на оние кои сметаат дека поблиската интеграција со ЕУ би можела да донесе поголема економска стабилност.
Исланд, иако не е членка на Унијата, веќе е дел од Европската економска област и Шенген-зоната. Преку овие механизми земјата има пристап до единствениот европски пазар и применува значаен дел од европските правила, но нема директно право да учествува во нивното носење како земја-членка.
Во дебатата сè поголема тежина имаат и безбедносните прашања. Војната во Украина и зголеменото геополитичко внимание кон Арктикот повторно го ставија прашањето за односот на Исланд со европските и западните безбедносни структури во центарот на вниманието.
Гласачките места се отворени до 22 часот по локално време, а првите резултати се очекуваат во текот на ноќта.
Доколку победи опцијата „за“, преговорите би можеле да започнат до крајот на годинава. Доколку граѓаните кажат „не“, прашањето за повторно отворање на процесот би можело да биде тргнато од политичката агенда во наредниот период.
