Парламентарните избори во Нов Зеланд влегоа во неизвесна завршница, откако првичните резултати од пребројувањето на гласовите покажаа мала разлика меѓу двете најголеми политички сили. Националната и Лабуристичката партија засега се речиси изедначени, а вниманието сè повеќе се насочува кон помалите политички субјекти, кои би можеле да имаат клучна улога во формирањето на идната влада.
Според првичните податоци на Изборната комисија, по пребројувањето на 10 отсто од гласовите, Националната партија освоила 31,19 проценти, додека Лабуристичката партија има поддршка од 28,35 проценти од гласачите.
Особено значајна позиција засега има центристичката Партија на можностите (Opportunity), која со освоени 5,6 проценти го надминува изборниот праг од пет проценти потребен за влез во парламентот. Доколку овој резултат се потврди, нејзините пратеници би можеле да бидат одлучувачки во преговорите за формирање нова влада.
Изборната комисија најави дека во следните два часа се очекува објавување на прелиминарни резултати врз основа на половина од избирачките места. Сепак, конечниот распоред на политичките сили ќе биде познат дури по објавувањето на официјалните резултати на 27 ноември. Дури потоа ќе следуваат и коалициските преговори, што значи дека формирањето на новата влада може да потрае.
Нов Зеланд од 1996 година го применува пропорционалниот изборен модел со дополнителни пратеници, познат како ММП. Според овој систем, гласачите имаат можност да дадат два гласа – еден за политичка партија и друг за кандидат во нивната изборна единица.
Во парламентот има 71 место што се пополнува преку директен избор на кандидати во изборните единици, додека најмалку 49 пратенички места се распределуваат според процентот на освоени гласови на партиските листи. За формирање влада е потребна парламентарна мнозинска поддршка, што ја прави улогата на помалите партии особено важна во ситуации кога ниту една од големите политички сили нема доволно пратеници самостојно.
Дополнителна неизвесност создаваат и специјалните гласови, во кои влегуваат оние на граѓаните што гласале од странство, како и гласачите кои го искористиле правото на глас надвор од својата изборна единица. Овие гласови ќе бидат пребројани до 27 ноември и би можеле да влијаат врз конечната распределба на пратеничките места.
Досегашните изборни искуства во Нов Зеланд покажуваат дека дополнителните гласови традиционално носеле поголема поддршка за партиите од левиот политички спектар, додека десничарските партии по нивното вклучување најчесто бележеле одредено намалување на освоениот удел.
Трошоците за живот беа една од главните теми во предизборната кампања. Премиерот во заминување Кристофер Луксон се надеваше дека ветувањето за неприменување нови даноци ќе му помогне на неговиот десничарски блок да ја задржи власта по три години исполнети со политички и економски предизвици.
Неговото владеење беше проследено со внатрепартиски несогласувања, вклучително и два неуспешни обиди од неговата партија за негово сменување, додека економијата се соочуваше со сериозни проблеми.
Од другата страна, лидерот на опозицијата и поранешен лабуристички премиер Крис Хипкинс настапи со ветувања за економско олеснување на граѓаните. Неговата партија предложи пакет мерки насочени кон намалување на финансискиот притисок врз домаќинствата, во услови кога цените на основните производи остануваат високи, а невработеноста го достигна највисокото ниво во последните повеќе од десет години.
Со оглед на тоа што предизборните анкети не успеаја јасно да го посочат победникот, сега во центарот на вниманието се и помалите политички движења. Меѓу нив особено се издвојува Партијата на можностите, чиј резултат би можел да има големо влијание врз тоа кој ќе ја преземе власта во Нов Зеланд.
