Американскиот претседател Доналд Трамп добил нови воени процени за можни напади врз Иран, откако во Белата куќа се сретнал со адмиралот Бред Купер, командант на американските сили на Блискиот Исток. Разговорите се одржале во период кога Вашингтон истовремено ја разгледува можноста за продолжување на воените операции по конгресните избори на 3 ноември и се обидува да отвори простор за дипломатски договор со Техеран.
Според информациите објавени од „Волстрит џурнал“, Купер на претседателот му презентирал различни воени опции за евентуално продолжување на нападите. Американскиот портал „Аксиос“ објави дополнителни детали, наведувајќи дека Трамп лично побарал од адмиралот да ја оцени ефикасноста на поморската блокада на Иран.
На средбата се разговарало и за обезбедување безбеден премин на нафтените танкери низ Ормускиот Теснец, како и за резултатите од економскиот притисок врз иранските власти. Засега нема конечна одлука од Трамп за започнување нови големи воени операции.
Според „Аксиос“, американскиот претседател сакал директно да дознае дали поморската блокада ги постигнува очекуваните резултати. Купер го информирал и за операцијата со која американските сили овозможуваат транспорт на нафта од Ормускиот Теснец кон меѓународните енергетски пазари.
Адмиралот презентирал и информации за ефектите од економската кампања што американската војска ја спроведува во координација со Министерството за финансии.
На состанокот присуствувале и министерот за одбрана Пит Хегсет, министерот за финансии Скот Бесент, началникот на Здружениот генералштаб Ден Кејн, потпретседателот Џеј Ди Венс, министерот за енергетика Крис Рајт, специјалниот пратеник Стив Виткоф и шефицата на кабинетот на Белата куќа Сузи Вајлс.
Необичен е и самиот факт што регионален воен командант лично дошол во Белата куќа за да го информира претседателот за оперативните можности. Ваквите средби не се вообичаена практика, а се случуваат во момент кога американскиот воен врв подготвува опции за евентуално продолжување на конфликтот.
Администрацијата на Трамп, според американските медиуми, паралелно води две активности: се обидува да постигне договор со Иран, но истовремено ја одржува воената подготвеност за нови операции по изборите. Сличен пристап бил применуван и пред претходните американски воени акции против Иран, вклучително и нападите врз иранските нуклеарни постројки во јуни 2025 година и почетокот на американско-израелската војна во февруари оваа година.
Американски и израелски претставници, според претходни медиумски информации, разгледувале и можност за нова поширока воена кампања насочена кон ирански воени и нуклеарни цели доколку дипломатските преговори пропаднат. Израелскиот началник на Генералштабот Ејал Замир на почетокот на неделата разговарал со Купер за можните операции.
Сепак, засега нема потврда дека Трамп одобрил нови напади или дека е утврден датум за нивно започнување.
Паралелно со воените подготовки, регионални посредници предводени од Катар се обидуваат да спречат нова ескалација. Според извор запознаен со преговорите, посредувањето се наоѓа во особено чувствителна фаза.
„Аксиос“ објави дека катарските посредници неодамна му предале писмо од американскиот потпретседател Џеј Ди Венс на иранскиот функционер Мохсен Резаи, секретар на Врховниот совет за национална безбедност. Во пораката Венс предложил повторно започнување на преговорите, со нагласок дека во нив мора да биде вклучена иранската нуклеарна програма.
Трамп, пак, јавно изјавил дека обраќањето на Венс кон Иран било поврзано со можноста за помош во снабдувањето со лекови. Според дополнителни информации, претседателот и потпретседателот разговарале и за испраќање хуманитарна помош, вклучително храна и лекови, како можен чекор за градење доверба и отворање пат кон дипломатско решение.
Во меѓувреме, американскиот амбасадор во Турција, Том Барак, изразил оптимизам дека Вашингтон и Техеран се блиску до договор за намалување на тензиите. Во изјава за Си-Ен-Ен тој посочил дека не очекува веднаш да биде постигнат сеопфатен договор, но дека постои можност за привремено решение со кое би се запрела ескалацијата.
Иран, од своја страна, поставува конкретни услови за продолжување на разговорите за нуклеарната програма. Меѓу барањата на Техеран се укинување на американската поморска блокада, ослободување на замрзнатиот ирански имот и повторно овозможување извоз на иранска нафта.
Вашингтон инсистира нуклеарната програма да биде дел од преговорите, што останува една од главните пречки за постигнување договор.
Така, додека во Белата куќа се разгледуваат воени сценарија, дипломатските канали сè уште се активни. Неизвесно е дали посредниците ќе успеат да обезбедат договор пред американските избори на 3 ноември или Вашингтон потоа ќе се определи за продолжување на воените операции.
