Депозитите на македонските домаќинства достигнале 7,51 милијарда евра, покажуваат податоците на Народната банка за септември. И покрај инфлацијата и зголемените трошоци за живот, парите што граѓаните ги чуваат во банките продолжуваат да растат. Но, оваа бројка не значи дека сите располагаат со финансиска резерва – голем дел од средствата може да бидат концентрирани кај помал број штедачи.
Според податоците објавени по повод Светскиот ден на штедењето, 31 октомври, вкупните депозити во македонскиот банкарски систем во септември изнесувале речиси 11,2 милијарди евра. Од нив, 7,51 милијарда евра им припаѓале на домаќинствата, додека на почетокот на годината нивниот износ бил околу 7,2 милијарди евра. Тоа значи дека за девет месеци бил забележан раст од приближно 310 милиони евра.
Ако оваа сума се подели со околу 1,83 милиони жители, произлегува дека на секој жител би му се паднале по околу 4.100 евра. Но, станува збор само за статистички просек, кој не ја отсликува вистинската распределба на парите меѓу населението.
Во вкупните депозити се пресметуваат и средствата на трансакциските сметки, парите по видување и орочените влогови. Затоа, целата сума не може да се смета за долгорочна заштеда што граѓаните ја чуваат за идни потреби.
За да се утврди колку навистина штеди просечното македонско домаќинство, потребни се подетални информации за бројот на штедачи и висината на нивните депозити. Вкупните банкарски податоци не покажуваат колку граѓани имаат значителни финансиски резерви, а колку живеат од месец за месец.
Паралелно со депозитите расте и задолжувањето на населението. Во септември кредитите на домаќинствата достигнале околу 4,93 милијарди евра, што е за повеќе од две милијарди евра помалку од вкупниот износ на нивните депозити.
Движењето на заштедите во текот на годината не било рамномерно. Во март бил регистриран пад од околу 31,8 милиони евра, додека во јули депозитите достигнале приближно 7,52 милијарди евра. Во август се намалиле на 7,49 милијарди, за во септември повторно да се зголемат на 7,51 милијарда евра.
Податоците укажуваат и на поголема застапеност на штедењето во денари, како и на интерес за подолгорочно орочување на дел од средствата. Ваквите движења може да се поврзат со довербата во домашната валута и каматните стапки што ги нудат банките.
Сепак, можноста за издвојување пари настрана е различна кај секое домаќинство. Додека едни успеваат редовно да штедат и да создаваат финансиска резерва, други речиси целиот месечен приход го трошат за храна, сметки, домување, греење и превоз.
Поради тоа, зголемувањето на депозитите не мора да значи дека животниот стандард се подобрува кај сите граѓани. За пореална слика за финансиската состојба на населението би биле потребни податоци за тоа колку домаќинства имаат заштеда со која можат да ги покријат трошоците за неколку месеци, колку не можат да поднесат непредвиден расход и кај колкав број штедачи се концентрирани најголемите суми.
Милијардите што се чуваат во банките покажуваат дека депозитната база на банкарскиот систем расте, но не се и доказ дека секој граѓанин располага со поголема финансиска сигурност.
