Пробиотиците, познати како „добри бактерии“, стануваат сè попопуларни поради нивното можно позитивно влијание врз дигестивното здравје. Тие можат да помогнат при одредени цревни тегоби, вклучувајќи надуеност, запек и дијареја, но нивното дејство зависи од видот на микроорганизмите, дозата и здравствената состојба на лицето.
Станува збор за живи микроорганизми, најчесто бактерии и квасци, кои во соодветни количества можат да имаат корисно влијание врз организмот. Меѓу најпознатите се бактериите од родовите Lactobacillus и Bifidobacterium, кои природно се присутни и во човечкиот дигестивен систем.
Одредени пробиотски соеви можат да помогнат во одржувањето на рамнотежата на цревната микробиота, да ја поддржат заштитната функција на цревата и да влијаат врз воспалителните процеси. Нивната можна корист се истражува и кај синдромот на иритабилно црево, улцеративниот колитис и други дигестивни заболувања.
Сепак, резултатите не се исти кај сите луѓе. Кај целијакијата, на пример, сè уште нема доволно докази за рутинска употреба на пробиотици како дел од лекувањето. Исхраната без глутен останува основа на третманот.
Можат ли да помогнат при запек и дијареја?
Одредени пробиотски соеви, меѓу кои Lactobacillus reuteri и Bifidobacterium lactis, се истражуваат поради нивното можно позитивно влијание врз работата на цревата. Квасецот Saccharomyces boulardii, пак, се проучува и во врска со дијарејата поврзана со употребата на антибиотици.
Кај некои луѓе, одредени пробиотици можат да ја зголемат зачестеноста на празнењето на цревата и да ја подобрат конзистенцијата на столицата. Сепак, не сите препарати имаат исто дејство, па затоа е важно да се избере производ со соеви чија ефикасност е истражена за конкретната тегоба.
Дали пробиотиците помагаат при слабеење?
Научниците сè повеќе ја истражуваат поврзаноста меѓу цревните бактерии и телесната тежина. Истражувањата покажуваат дека кај лицата со дебелина составот на цревната микробиота може да се разликува, што потенцијално е поврзано со метаболизмот, апетитот и регулирањето на телесната тежина.
Некои студии укажуваат дека одредени пробиотици од родовите Lactobacillus и Bifidobacterium би можеле да придонесат за мало намалување на телесната тежина, индексот на телесна маса и обемот на половината.
Но, резултатите не се доследни и засега нема доволно докази дека пробиотиците сами по себе предизвикуваат значително слабеење. Урамнотежената исхрана и редовната физичка активност и понатаму се клучни за одржување здрава телесна тежина.
Каква е врската меѓу цревата и менталното здравје?
Покрај влијанието врз варењето, се истражува и поврзаноста меѓу цревата и мозокот, позната како оска црева–мозок. Преку оваа сложена комуникација, дигестивниот и нервниот систем меѓусебно влијаат еден врз друг.
Одредени истражувања укажуваат дека некои пробиотици би можеле да помогнат во ублажувањето на симптомите на депресија, особено како дополнување на постојната терапија. Сепак, доказите сè уште се ограничени. Пробиотиците не можат да ги заменат антидепресивите, психотерапијата или друг третман препорачан од лекар.
Како правилно се земаат пробиотиците?
Пробиотиците се продаваат во форма на капсули, таблети, прашоци и течности. Начинот на употреба зависи од производот, па затоа треба да се следат упатствата на производителот. Некои препарати се земаат со оброк, а други на празен стомак.
Количеството живи микроорганизми се означува со единицата CFU, која го покажува бројот на микроорганизми способни да формираат колонии. Производите може да содржат од неколку милиони до повеќе милијарди такви единици во една доза.
Сепак, поголемото количество не значи автоматски и подобар ефект. Поважни се конкретниот пробиотски сој, неговата истражена ефикасност и соодветната доза. Важно е и правилното чување, бидејќи некои пробиотици се чувствителни на топлина и влага и треба да се чуваат во фрижидер.
Кои се можните несакани ефекти?
Пробиотиците генерално се сметаат за безбедни за здрави лица, но не им се неопходни на сите. На почетокот на употребата може да се појават надуеност, гасови, промени во празнењето на цревата или мачнина. Овие тегоби најчесто се благи и привремени.
Посебна претпазливост е потребна кај лицата со сериозно ослабен имунитет, тешко болните пациенти и другите ризични групи, бидејќи во ретки случаи пробиотиците можат да предизвикаат сериозни инфекции. Во такви ситуации не треба да се земаат без претходна консултација со лекар. Внимание е потребно и при употреба кај доенчиња и деца со здравствени проблеми.
Лицата што земаат лекови или се лекуваат од хронични заболувања треба да се советуваат со лекар или фармацевт пред да почнат со употреба. При земање антибиотици, кај некои бактериски пробиотици може да биде потребно временско растојание меѓу дозите.
При купување, важно е да се провери кои соеви ги содржи производот, колку живи микроорганизми има во препорачаната доза и како треба да се чува. Предност треба да имаат препаратите со јасна декларација, наведени конкретни соеви и гарантиран број живи микроорганизми до истекот на рокот на употреба.
Иако пробиотиците можат да бидат корисни во одредени ситуации, тие не се универзално решение за дигестивните проблеми. Нивната ефикасност зависи од конкретниот сој, дозата и здравствената состојба, поради што изборот треба да биде внимателен, особено кај лицата со постојни здравствени проблеми.
