Заштитата на пензиските податоци во Македонија се соочува со сериозни предизвици. Недостигот од информатички кадар, застарената опрема и слабостите во дигиталната безбедност на Фондот за пензиско и инвалидско осигурување отвораат прашања за тоа колку е подготвен системот да ги заштити податоците од кои зависат пензиските права на граѓаните.
На ова укажуваат наодите на Државниот завод за ревизија, според кои од вкупно 57 предвидени работни места во ИТ-секторот на ПИОМ се пополнети само 17. Тоа значи дека недостигаат 40 вработени, односно дека речиси седум од десет систематизирани позиции се празни.
Особена загриженост предизвикува недоволната кадровска екипираност во областа на информациската безбедност, која има клучна улога во заштитата на чувствителните лични податоци и спречувањето можни кибернапади, технички дефекти и неовластен пристап до системите.
Проблемите не се нови. Ревизорите и во претходните извештаи укажувале на недостиг од стручни информатичари, заминување на кадарот и слабости во планирањето и унапредувањето на информацискиот систем. Фактот дека слични забелешки се повторуваат отвора прашање зошто институцијата сè уште не ги отстранила во целост недостатоците.
Дополнителен сигнал за потребата од поголемо внимание се и вложувањата во дигиталната заштита. Според објавените ревизорски податоци, во 2024 година за информациска безбедност биле издвоени средства што одговараат на приближно еден денар на секои 10.000 денари исплатени пензии. Овој сооднос сам по себе не е доволен за да се оцени дали буџетот за безбедност е соодветен, но ја нагласува потребата од внимателна процена на приоритетите и ризиците.
Последиците од слабата дигитална заштита не мора веднаш да се почувствуваат. Недоволните безбедносни механизми може да го зголемат ризикот од прекини во работењето, проблеми со пристапот до евиденциите, нарушување на точноста на податоците или нивно изложување на неовластени лица.
Сепак, ревизорските забелешки укажуваат на потенцијални ризици, а не претставуваат доказ дека веќе имало кражба на податоци или дека исплатата на пензиите е загрозена.
Значењето на овие слабости е особено големо затоа што ПИОМ располага со евиденции за работниот стаж, уплатените придонеси и стекнатите пензиски права. Точноста и достапноста на тие информации се важни не само за сегашните пензионери туку и за граѓаните кои допрва ќе го остваруваат правото на пензија. Дел од податоците се користат и во процесите поврзани со задолжителното капитално финансирано пензиско осигурување.
Државниот завод за ревизија во програмата за 2025 година предвидел и посебна ревизија на превентивните мерки за информациска безбедност во ИТ-системот на ПИОМ. Целта е да се провери дали заштитните механизми се воспоставени и дали се применуваат во практиката.
Наодите повторно го наметнуваат прашањето за кадровските и техничките капацитети на институцијата, како и за потребата од долгорочен план за модернизација на системот. Заштитата на пензиските евиденции не е само техничка обврска, туку важен дел од сигурноста на институцијата од која зависат правата на стотици илјади граѓани.
