Канада се соочува со нов тест за националното единство, откако жителите на провинцијата Алберта на 19 октомври излегуваат на гласање за тоа дали да започне правна постапка што би можела да доведе до референдум за независност. Премиерот Марк Карни предупредува дека отворањето на ова прашање во услови на трговски судир со САД може да предизвика сериозна политичка и економска неизвесност.
Гласањето не значи непосредно отцепување на Алберта од Канада. Граѓаните одлучуваат дали провинциската влада треба да го започне процесот за распишување обврзувачки референдум за независност. Доколку мнозинството ја поддржи таа опција, ќе следуваат дополнителни правни и уставни процедури.
Иако анкетите покажуваат дека поддршката за независноста е ограничена, неизвесноста околу излезноста и мобилизацијата на гласачите останува важен фактор. Карни ги повика жителите да не го потценуваат значењето на гласањето и предупреди дека исходот може да има последици далеку надвор од границите на провинцијата.
„Не дозволувајте никој да ви каже дека исходот е однапред решен. Излезноста ќе одлучи“, порача Карни на предизборен собир, повикувајќи ги граѓаните да ја поддржат Канада како единствена држава.
НЕЗАДОВОЛСТВОТО ОКОЛУ НАФТАТА ГО ХРАНИ СЕПАРАТИСТИЧКОТО ДВИЖЕЊЕ
Алберта располага со огромни нафтени резерви и е еден од клучните енергетски центри на Канада. Дел од жителите сметаат дека федералните политики, особено оние поврзани со климатските промени и енергетиката, ги ограничуваат економските можности на провинцијата.
Незадоволството се засили во периодот на владата на поранешниот премиер Џастин Трудо, кого дел од локалното население го обвинуваше дека со еколошките мерки ја попречува нафтената индустрија.
Премиерката на Алберта, Даниел Смит, изјави дека токму политиките на претходната федерална влада придонеле за растот на сепаратистичките чувства. Иако самата се залага провинцијата да остане дел од Канада, таа го распиша гласањето по притисокот од поддржувачите на независноста.
КАРНИ ПРЕДУПРЕДУВА НА СЦЕНАРИО СЛИЧНО НА БРЕГЗИТ
Канадскиот премиер го споредува ризикот од долготрајна неизвесност со последиците од британското гласање за напуштање на Европската Унија. Според него, процесот може да ги одложи инвестициите и да создаде економски проблеми во период кога земјата веќе се соочува со притисоци од американската трговска политика.
Дополнителна загриженост предизвикуваат изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп за царините и неговите претходни закани за припојување на Канада кон САД. Карни смета дека во такви околности земјата треба да избегне дополнителни поделби.
КАМПАЊАТА ЈА ОДБЕЛЕЖАА И ДЕЗИНФОРМАЦИИ
Пред гласањето се појавија и предупредувања за манипулативни содржини создадени со вештачка интелигенција. Аналитичарите стравуваат дека ваквите пораки би можеле да ја продлабочат недовербата во изборниот процес и да предизвикаат оспорување на резултатите.
На гласачкото ливче има вкупно десет прашања, а прашањето за идниот статус на Алберта е едно од најзначајните. Резултатот ќе покаже колкава е поддршката за започнување постапка што би можела да ја отвори вратата за идно изјаснување за независност.
Дури и ако победи опцијата за започнување на процесот, Алберта нема автоматски да стане независна држава. Следуваат правни и уставни пречки, преговори и прашања поврзани со правата на домородните народи.
Исходот од гласањето затоа ќе биде важен показател за односите меѓу провинцијата богата со нафта и федералната власт во Отава, но и за тоа колку силно сепаратистичкото движење може да влијае врз иднината на Канада.
