Организацијата на вонредните локални избори во Брвеница го отвори прашањето за иднината на биометрискиот систем за идентификација на гласачите, откако истече петгодишниот договор за одржување на опремата. За да се овозможи спроведување на гласањето во тетовската општина, Државната изборна комисија договорила привремено решение со германската компанија „Дермалог“, вредно околу 200.000 евра.
Според објавените информации, потребата од итна интервенција се појавила по распишувањето на вонредните избори за градоначалник на Брвеница, кои се одржуваат по смртта на претходниот градоначалник. Во исто време, на 11 август истекол постојниот договор за техничко одржување на системот за биометриска идентификација, со што институцијата се соочила со краток рок за обезбедување функционална опрема.
ДИК одлучила да ја искористи можноста за директно преговарање без објавување јавен оглас, со цел да се обезбеди потребната техничка поддршка за 24 избирачки места. Со договорот биле опфатени подготовката и ажурирањето на терминалите што ќе се користат за идентификација на гласачите.
Проблемот, сепак, не се однесува само на изборите во Брвеница. Од вкупно околу 4.000 биометриски уреди набавени за изборниот процес, поголемиот дел останале без активна гаранција по истекот на договорниот период. Тоа ја наметнува потребата од поширока процена на техничката исправност, одржувањето и идната употреба на системот.
Од изборната комисија уверуваат дека се преземени мерки за непречено спроведување на гласањето. Според информациите во објавата, изборниот материјал бил навреме доставен, а подготовките и обуките на членовите на општинската изборна комисија и избирачките одбори биле завршени. На терен требало да бидат достапни и ИТ-стручни лица за интервенција во случај на технички проблеми, како и резервни уреди.
Биометриската идентификација беше воведена на локалните избори во 2021 година, кога набавката на системот ја чинеше државата околу 11,2 милиони евра. По пет години, прашањето за одржувањето и понатамошната употреба на опремата повторно станува важно, особено поради финансиските средства што ќе бидат потребни за нејзино функционирање.
ДИК веќе започнала анализа на хардверот и софтверот со помош на независни ИТ-експерти. Се очекува дополнителна процена од „Дермалог“, по што треба да се утврди дали ќе биде доволна софтверска надградба или ќе биде потребна набавка на нови уреди.
За следниот период, клучно ќе биде институциите да обезбедат долгорочно решение наместо да се потпираат на привремени договори секогаш кога ќе се појави потреба од организирање избори. ДИК веќе ја информирала Владата и Министерството за финансии за потребата од планирање средства за идната набавка.
Состојбата со биометриската опрема отвора и прашања за подготвеноста на државата за идните изборни циклуси. Сепак, евентуалните ограничувања за организирање парламентарни или други избори не треба да се сметаат за утврден факт без официјален став од надлежните институции. Конечната процена ќе зависи од техничката анализа, достапните финансиски средства и одлуката за понатамошно одржување или замена на системот.
