Приклучувањето кон европската гасна мрежа треба да ја намали зависноста од ограничен број извори и да овозможи пристап до LNG од грчките терминали
Македонија во септември и официјално треба да стане дел од Вертикалниот гасен коридор, проект кој поврзува повеќе земји од Југоисточна, Централна и Источна Европа и има за цел да обезбеди поголема флексибилност и диверзификација на снабдувањето со природен гас. Формалното приклучување е планирано во Солун, со потпишување на декларација.
За земја како Македонија, која досега имаше ограничени можности за снабдување со природен гас, вклучувањето во оваа регионална мрежа претставува важен чекор во енергетската политика. Наместо зависност од еден доминантен правец на снабдување, целта е преку новата инфраструктура да се овозможи пристап до повеќе извори и транспортни рути.
Министерката за енергетика Сања Божиновска посочува дека преку интерконекторите со Грција и Србија, Македонија ќе може да биде поврзана со поширокиот европски систем и да добие пристап и до природен гас и до течен природен гас – LNG.
Особено значаен е интерконекторот со Грција, чија изградба веќе е започната. Македонскиот дел од гасоводот е долг околу 67 километри, а неговата реализација треба да овозможи пристап до грчкиот гасен систем и до LNG терминалите во Ревитуса и Александруполис, како и до други извори на гас што влегуваат во европскиот систем. Интерконекторот се очекува да биде оперативен во 2027 година.
Македонија добива нова позиција во регионалната мрежа
Со приклучувањето кон Вертикалниот коридор, интерконекторите со Грција и Србија нема да функционираат само како национални инфраструктурни проекти, туку ќе станат дел од поширок европски транспортен систем.
Тоа значи дека Македонија во иднина би можела да има поголема можност да избира од каде и по кој правец ќе набавува природен гас. Во услови на нестабилност на европските енергетски пазари, ваквата диверзификација се смета за важен фактор за сигурноста на снабдувањето.
Во мај годинава, министрите за енергетика на Грција, Македонија, Србија и Бугарија договорија проширување на Вертикалниот коридор кон Западен Балкан. На состанокот беше потврдено дека интерконекторите Грција–Македонија и Македонија–Србија ќе имаат клучна улога во новата гранка на регионалната мрежа.
Планираниот интерконектор со Србија дополнително би ја зајакнал позицијата на Македонија. Според досегашните планови, српскиот дел треба да биде завршен до крајот на 2027 година, со планиран капацитет од околу 1,5 милијарди кубни метри гас годишно.
Што значи ова за домаќинствата и индустријата?
Од Владата очекуваат поголемата поврзаност да придонесе за посигурно снабдување и поголема конкуренција на пазарот. Пристапот до повеќе извори може да создаде услови за подобри пазарни услови, иако самото приклучување кон коридорот не значи автоматски поевтин гас за домаќинствата.
На подолг рок, сигурното снабдување е особено важно за индустријата, која природниот гас го користи како енергенс и суровина во различни производни процеси.
Коридорот не е само проект за природен гас
Еден од аспектите на проектот е и неговата поврзаност со идната европска енергетска транзиција. Новата инфраструктура се планира со можност во иднина да биде приспособена и за транспорт на водород.
И интерконекторот со Грција е проектиран со можност за транспорт на водород, што отвора перспектива Македонија постепено да се поврзе и со идната европска водородна инфраструктура.
Од Министерството за енергетика оценуваат дека со ова Македонија не добива само нов гасовод, туку инфраструктура која треба да има поширока стратешка улога во идниот енергетски систем.
Формалното приклучување кон Вертикалниот коридор е најавено за септември, кога во Солун треба да биде потпишана декларацијата за пристапување. Со тоа Македонија ќе се приклучи кон регионална иницијатива која веќе ги поврзува Грција, Бугарија, Романија, Молдавија, Украина, Словачка и Унгарија, додека Србија истовремено работи на сопственото приклучување.
