Студентското движење во Србија, чија изборна листа според објавените резултати освоила повеќе од 52 проценти од гласовите, најави дека веднаш ќе почне со активности насочени кон промени во државните институции. На прес-конференција во белградскиот Пионирски парк, на просторот познат како поранешен „Ќациленд“, студентите побараа оставки од високи функционери во полицијата, безбедносните служби, судството, јавните претпријатија и медиумскиот сектор.
Меѓу функционерите чие заминување го бараат се директорот на полицијата Драган Васиљевиќ, директорот на Безбедносно-информативната агенција (БИА), Владимир Орлиќ, претседателот на Уставниот суд, Владан Петров, високите обвинители Ненад Стефановиќ и Миодраг Марковиќ, како и генералниот директор на „Телеком Србија“, Владимир Лучиќ.
Студентите порачаа дека не планираат да чекаат да биде формирана новата влада за да почнат со барањата за одговорност и институционални промени.
„Граѓаните дадоа јасен мандат за владеење на правото, еднаквост пред законите и ослободување на институциите. Тој мандат почнуваме да го спроведуваме веднаш“, порачаа претставниците на движењето.
Формирањето на новата власт, сепак, сè уште е одложено, бидејќи за 1 ноември е предвидено повторување на гласањето на 53 избирачки места. Студентите побараа изборните органи што поскоро да ги објават конечните резултати за да може да започне конституирањето на новиот парламент.
ПОВИК ДО ВРАБОТЕНИТЕ ДА ПРИЈАВУВААТ СОМНИТЕЛНИ ИСПЛАТИ И УНИШТУВАЊЕ ДОКУМЕНТИ
Една од главните пораки на прес-конференцијата беше упатена до вработените во државните институции, судовите, банките, јавните претпријатија и медиумите. Студентите ги повикаа да пријавуваат сомнителни финансиски трансакции, спорни договори, налози и евентуално уништување документација во периодот на промена на власта.
Тие тврдат дека дел од функционерите веќе воспоставиле неформални контакти со движењето со цел да пријават неправилности. Најавија и отворање посебна електронска адреса преку која ќе се доставуваат информации.
Од вработените побараа да ги зачуваат документите и доказите што можат да бидат важни за идните постапки, нагласувајќи дека пријавувањето треба да се одвива во согласност со законите за заштита на укажувачите.
ОСТАВКИ ВО ПОЛИЦИЈАТА, БИА И ЈАВНИОТ СЕРВИС
Студентите побараа оставка од директорот на полицијата Драган Васиљевиќ, како и промени во раководството на повеќе полициски единици. Меѓу функционерите што ги посочија се командантот на Специјалната антитерористичка единица, Игор Жмириќ, и раководителот на Секторот за внатрешна контрола при Министерството за внатрешни работи, Мирослав Пауно-виќ.
Тие побараа и враќање на полициските службеници за кои тврдат дека биле преместени или отстранети од функциите од политички или непрофесионални причини.
Дополнително, студентите побараа заминување на директорот на БИА, Владимир Орлиќ.
Во однос на Радио-телевизија Србија (РТС), тие изразија незадоволство од начинот на известување, посочувајќи недоволна застапеност на различни ставови и некритичко пренесување на пораките на власта. Побараа оставка од заменикот на генералниот директор, Дејан Јовановиќ.
БАРААТ НОВИ ИСТРАГИ ЗА СЛУЧАИТЕ КРУШИК, САВАМАЛА И ОЛИВЕР ИВАНОВИЌ
Студентското движење побара надлежните обвинителства да ги продолжат или повторно да ги отворат истрагите за неколку случаи што со години предизвикуваат јавни реакции во Србија.
Меѓу нив ги наведоа аферата „Крушик“, случајот со наплатната рампа кај Дољевац, убиството на Оливер Ивановиќ, уривањето објекти во белградска Савамала и падот на воениот хеликоптер.
Студентите побараа и проверка на финансиските текови поврзани со големи државни проекти, вклучително и „Експо“, „Белград на вода“, изградбата на автопатот „Милош Велики“, Коридорот 10 и стадионите во Лесковац и Лозница. Во барањата го споменаа и проектот поврзан со компанијата „Рио Тинто“.
Посебно побараа проверка на трошењето јавни средства за време на пандемијата на ковид-19, вклучувајќи ја набавката на респиратори, вакцини и тестови, како и околностите поврзани со продажбата на државни компании.
НА УДАР И ПРЕТСЕДАТЕЛОТ НА УСТАВНИОТ СУД
Студентите побараа оставка од претседателот на Уставниот суд на Србија, Владан Петров, обвинувајќи го за пристрасност во корист на владејачката Српска напредна партија.
Според нивните тврдења, неговото однесување во предизборниот период не било во согласност со независноста и непристрасноста што се очекуваат од носител на таква функција. Поради тоа побараа тој да се повлече од функцијата судија во Уставниот суд.
Овие барања претставуваат ставови и обвинувања на студентското движење, а нивната основаност треба да се утврдува врз основа на релевантните постапки и докази.
БАРАЊА ЗА ЗАМЕНА НА ВИСОКИ ОБВИНИТЕЛИ
На прес-конференцијата беше побарана оставка и од главниот јавен обвинител на Вишото јавно обвинителство во Белград, Ненад Стефановиќ, како и од неговиот заменик Миодраг Марковиќ.
Студентите го обвинија Стефановиќ за селективно постапување и нарушување на довербата на јавноста во обвинителството. Одговорност побараа и од Марковиќ, повикувајќи се на истите забелешки за работата на обвинителските органи.
„ТЕЛЕКОМ СРБИЈА НЕ СМЕЕ ДА СЕ КОРИСТИ ЗА ПОЛИТИЧКА ПРОПАГАНДА“
Меѓу барањата е и оставка од генералниот директор на „Телеком Србија“, Владимир Лучиќ. Студентите тврдат дека компанијата се користи за политичко влијание и дека јавните ресурси не смеат да служат за финансирање политичка пропаганда или за фаворизирање поединци.
Тие оценија дека телекомуникацискиот оператор не треба да има уредувачка улога во медиумскиот простор и побараа одговорност од лицата што, според нив, придонеле за ваквата состојба.
БАРААТ ПОСТАПКА ПРОТИВ ТЕЛЕВИЗИЈАТА ИНФОРМЕР
Студентите упатија барања и до Регулаторното тело за електронски медиуми (РЕМ). Побараа четворица членови на неговиот совет да објаснат зошто го промениле ставот и гласале против вклучувањето на телевизијата „Информер“ во изборниот мониторинг. Побараа и објавување на записникот од гласањето.
Дополнително, побараа регулаторот да отвори постапка поради, како што тврдат, навредливи содржини и говор на омраза насочени кон граѓаните во програмата на телевизијата.
Студентите очекуваат одговор во рок од седум дена и најавија дека нивните пратеници ќе иницираат постапка за пополнување на Советот на РЕМ до предвидениот состав од девет членови.
БАРААТ ИНВЕНТАР НА ИМОТОТ И ДОКУМЕНТАЦИЈАТА ПРЕД ПРЕДАВАЊЕТО НА ВЛАСТА
Покрај оставките и истрагите, студентите побараа итен попис на состојбата во министерствата, јавните претпријатија и државните фондови. Според нив, проверката треба да ги опфати финансиите, договорите, јавните набавки и имотот со кој располагаат институциите.
Тие порачаа дека документацијата мора да биде зачувана, а сите сомнителни постапки и можни злоупотреби во преодниот период да бидат пријавени и испитани согласно законите.
„Не дојдовме да се одмаздуваме, туку да им ги вратиме институциите на граѓаните“, порачаа студентите, додавајќи дека бараат законитост, професионалност и одговорност, без оглед на функцијата што ја извршувал некој поединец.
Тие предупредија дека секој обид за попречување на изборната волја, прикривање докази или злоупотреба на јавни ресурси ќе биде јавно посочен.
Прес-конференцијата заврши без можност новинарите да поставуваат прашања.
