За многу млади кои го напуштаат родниот град за да студираат во Скопје, факултетот е само почеток на финансискиот предизвик. Киријата, сметките и храната создаваат сериозен товар за семејните буџети, а разликата меѓу животот во изнајмен стан и престојот во студентски дом може да достигне стотици илјади денари годишно.
По повод Меѓународниот ден на студентите, кој се одбележува на 15 октомври, повторно се отвора прашањето колку навистина чини високото образование во Македонија и дали младите имаат еднакви можности да студираат, независно од финансиските можности на нивните семејства.
Пресметката на порталот „Трн“, направена врз основа на цените објавени од „Факултети.мк“, покажува дека студент кој живее во изнајмен стан со цимер во Скопје треба да издвојува околу 28.700 денари месечно само за кирија, сметки и храна.
За стан од околу 50 квадратни метри, погоден за двајца студенти, месечната кирија може да достигне 350 евра. Кога трошокот ќе се подели на двајца, секој плаќа по 175 евра, односно околу 10.700 денари. На ова се додаваат приближно 3.000 денари за сметки и околу 15.000 денари за храна.
Во пресметката не се вклучени превозот, телефонските сметки, учебниците, облеката, факултетските давачки и другите лични потреби. Тоа значи дека реалните месечни расходи може да бидат значително повисоки.
Сосема поинаква е финансиската слика за студентите кои ќе добијат место во државен студентски дом. Според наведените податоци, сместувањето и исхраната чинат околу 3.400 денари месечно за студентот, откако ќе се земе предвид субвенционирањето од државата.
Разликата во однос на животот во изнајмен стан изнесува околу 25.300 денари месечно. Ако се пресметаат десет месеци од академската година, студентот што живее под кирија би потрошил околу 253.000 денари повеќе од студент сместен во дом.
Сепак, пониската цена не е решение за сите, бидејќи бројот на места во студентските домови е ограничен, а приемот зависи од исполнувањето на условите и расположливите капацитети. За оние кои нема да добијат место, изнајмувањето стан останува една од главните опции.
Цените на приватното сместување во Скопје зависат од населбата, големината и опременоста на станот. Во Карпош, Центар и Тафталиџе, кириите за помали станови, според медиумските извештаи, се движат од 350 до 500 евра месечно. Во периферните делови може да се најдат и поевтини понуди, но на конечниот избор влијаат и условите за живеење и оддалеченоста од факултетот.
За семејствата кои живеат надвор од главниот град, поддршката за студентот често претставува дополнителен трошок покрај редовните домашни расходи. Кога на киријата ќе се додадат храната, превозот и факултетските обврски, студирањето станува сериозен финансиски предизвик.
Според податоците на Државниот завод за статистика, просечната месечна нето-плата во 2025 година изнесувала 45.566 денари. Месечните 28.700 денари за кирија, сметки и храна претставуваат околу 63 проценти од тој износ. Само киријата што ја плаќа еден студент кога станот го дели со цимер изнесува приближно 23,5 проценти од просечната нето-плата.
Оваа споредба покажува колкав дел од еден просечен приход може да биде потребен за основните потреби на студентот, иако реалните можности се разликуваат од семејство до семејство.
Финансиските обврски не завршуваат со обезбедувањето сместување и храна. Студентите треба да ги покријат и трошоците за самото образование. Според наведените услови, годишната партиципација за редовните студенти во државна квота изнесува 200 евра, додека за студентите со кофинансирање и за вонредните студенти изнесува 400 евра. Дополнителни расходи се семестралните давачки, учебните материјали и другите обврски што се разликуваат зависно од факултетот.
Анализа на „Мета.мк“ од 2024 година укажа дека дополнителните трошоци на факултетите во состав на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ се разликуваат, а на одредени факултети достигнуваат неколку илјади денари.
Подобрувањето на условите во студентските домови е една од можностите за обезбедување подостапно сместување. Премиерот Христијан Мицкоски најави реконструкција на домовите „Стив Наумов“ и „Кузман Јосифовски-Питу“, со планирани подобрувања на собите и заедничките простории, како и дополнителни содржини за студентите.
Сепак, покрај обновувањето на објектите, важни остануваат и бројот на достапни места, квалитетот на услугите, цената на сместувањето и навременото завршување на градежните активности.
За младите кои доаѓаат од другите градови, изборот меѓу студентски дом и приватно сместување не е само прашање на удобност. Тој може да направи разлика од повеќе од 250.000 денари во текот на една академска година. Токму затоа, трошоците за домување, храната и факултетските обврски остануваат меѓу најголемите предизвици за студентите и нивните семејства
