Набавката на 100 нови амбулантни возила треба да ја зајакне Итната медицинска помош во Македонија, но обновената опрема сама по себе не гарантира побрза интервенција. За пациентите најважно е колку екипи ќе бидат достапни на терен, дали ќе има доволно персонал и колку време ќе помине од повикот до пристигнувањето на медицинската помош.
На промоцијата на 20 октомври, министерот за здравство Сашо Клековски соопшти дека набавката е вредна 460 милиони денари. Според најавата, активниот возен парк треба да се зголеми од сегашните 140 на 200 возила, а како еден од најголемите проблеми во системот беше посочен недостигот од возачи.
Од вкупно 100 возила, 60 се планирани за проширување на капацитетите, додека останатите 40 треба да ги заменат дотраените возила. Тоа значи дека реалното зголемување на возниот парк би изнесувало околу 43 проценти, доколку планот целосно се реализира и сите предвидени возила станат оперативни.
Вкупната вредност на набавката, поделена со бројот на возила, изнесува просечно 4,6 милиони денари по возило. Ова е пресметка врз основа на објавените податоци, а не потврдена единечна договорна цена.
Сепак, вистинскиот ефект од инвестицијата ќе зависи од тоа како возилата ќе бидат распределени низ земјата и дали за нив ќе има обезбедено комплетни медицински екипи. Ново амбулантно возило не значи автоматски и дополнителна екипа во секоја смена.
Според Клековски, распределбата е планирана врз основа на бројот на жители, територијата што ја покрива секоја здравствена установа, бројот на интервенции и транспорти, како и состојбата на постојните возила. Министерот посочи дека анализата е завршена, но во достапните објави нема целосен преглед со точниот број возила што ќе ги добие секоја установа.
Не е објавен ниту детален распоред за тоа кога секое возило ќе почне да се користи. Пред целосното вклучување во системот, потребни се примопредавање, соодветна подготовка и обука на медицинските тимови за опремата и можностите на новите возила.
Дополнителен предизвик е обезбедувањето доволно кадар. Клековски најави анализа на потребите од возачи, лекари и медицински сестри, вклучително и проекции за пензионирањата до 2030 година. Како најголемо ограничување ги посочи возачите, поради што се најавени разговори со здравствените установи и Министерството за финансии.
Засега, меѓутоа, нема јавно објавен детален план со бројот на потребни работници по установи, роковите за нивно обезбедување и бројот на дополнителни екипи што ќе бидат достапни во секоја смена.
Отворено останува и прашањето колку време во моментов чекаат пациентите на Итната медицинска помош и какво подобрување се очекува по обновата на возниот парк. За да може да се измери ефектот од инвестицијата, потребни се споредливи податоци за времето на одговор, бројот на достапни екипи и разликите меѓу градските и оддалечените населени места.
Министерството најавува и развој на национален систем за тријажа, диспечерски центар со показатели за успешност и постепено воведување парамедици. Овие мерки треба да придонесат за подобро проценување на итноста на повиците и поефикасно насочување на медицинските екипи, но за нивното целосно спроведување се потребни конкретни рокови и јасни показатели за резултатите.
Набавката на 100 амбулантни возила е значајна инвестиција во здравствениот систем. Но, вистинскиот успех нема да се мери само според бројот на новите возила, туку според тоа дали пациентите ќе добијат помош побрзо, дали екипите ќе бидат достапни кога се најпотребни и дали услугата ќе биде подеднакво пристапна за сите граѓани.
