Најавата за можно ново задолжување повторно ја отвори дебатата за јавниот долг и начинот на кој Владата ги обезбедува средствата за финансирање на државата. СДСМ обвинува дека се подготвува задолжување од околу 1,3 милијарди евра, додека од Министерството за финансии велат дека најголем дел од средствата би биле потребни за сервисирање на долгови кои веќе доспеваат.
Лидерот на СДСМ, Венко Филипче, објави дека на владина седница било разговарано за обезбедување на дополнителни средства и побара објаснување зошто ваквата сума не е јасно прикажана во ребалансот на Буџетот. Според неговите пресметки, новото задолжување би можело значително да го зголеми јавниот долг.
Од Министерството за финансии, пак, појаснуваат дека за 2027 година се разгледува можноста за издавање еврообврзница, но конечната одлука и условите за евентуалното задолжување сè уште не се утврдени.
Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска посочи дека државата во текот на 2027 година ќе треба да врати околу 1,5 милијарди евра по основ на претходно преземени домашни и странски обврски. Дополнително, за наплата пристигнуваат и државни записи во вредност од околу 1,1 милијарда евра.
Токму овде е клучот за разбирање на целата ситуација. Новата еврообврзница не значи автоматски дека целиот износ претставува дополнителен долг за трошење. Доколку средствата се искористат за враќање на старите обврски, станува збор главно за рефинансирање – државата зема нов кредит за да отплати стар.
Сепак, доколку дел од новите средства се употребат за покривање на буџетскиот дефицит или за дополнителни расходи, тогаш тој дел би значел реално зголемување на задолженоста.
Последните податоци покажуваат дека јавниот долг на Македонија на крајот од вториот квартал годинава изнесувал околу 10,7 милијарди евра, што претставува 58,8 проценти од БДП. Државниот долг, пак, бил околу 9,43 милијарди евра.
Затоа, конечната слика за тоа колку навистина ќе се зголеми долгот нема да може да се утврди само од најавата за еврообврзница. За реална проценка ќе треба да се знаат конечниот износ на задолжувањето, каматата, рокот на отплата и, пред сè, колкав дел од парите ќе оди за враќање на старите долгови, а колкав за нови буџетски потреби.
Политичката расправа веќе започна, но вистинскиот ефект врз јавните финансии ќе стане појасен дури откако Владата ќе ги објави конкретните услови и структурата на евентуалното задолжување.
