НБА-лигата подготвува сериозна промена во системот на драфт-лотаријата, со која сака да стави крај на практиката клубовите намерно да губат натпревари за да добијат подобра позиција при изборот на најголемите млади кошаркарски таленти. Новиот модел треба да го промени начинот на кој екипите ги планираат сезоните и да ја врати борбата за победа во центарот на вниманието.
Промените, кои според објавените информации треба да почнат да се применуваат од драфтот во 2027 година, добиле поддршка од сопствениците на 29 од вкупно 30 клубови. Единствено против предлогот гласал Мемфис. Тоа значи дека резултатите од претстојната сезона ќе имаат значење и за позициите од кои екипите ќе влезат во новиот систем.
Проблемот што лигата сака да го реши со години е познат како „танкинг“. Станува збор за стратегија во која клубовите што немаат реални шанси за пласман во плејофот намерно ја ослабуваат екипата или им даваат помала минутажа на најдобрите играчи, надевајќи се дека послабите резултати ќе им донесат подобри шанси да го изберат најперспективниот млад кошаркар на драфтот.
Досегашниот систем беше замислен како начин послабите тимови полесно да се вратат во конкуренција. Но, со текот на годините се појави и спротивен ефект: на одредени клубови им стануваше поисплатливо да ја жртвуваат тековната сезона отколку да се борат за секоја победа.
Според новиот модел, трите екипи со најлош биланс ќе имаат само 5,4 проценти шанси за добивање на првиот избор на драфтот. За споредба, тимовите што ќе ја завршат сезоната со четвртиот до десеттиот најлош резултат ќе имаат по 8,1 процент шанси за првата позиција. Со ова лигата сака да ја отстрани досегашната предност што ја имаа најслабите екипи.
Промена има и во опфатот на лотаријата. Наместо 14, во неа ќе учествуваат 16 клуба што нема да се пласираат во плејофот. Во зависност од нивниот резултат, екипите ќе добиваат различен број можности во извлекувањето. Дополнително, со лотаријата ќе се одредуваат сите први 16 позиции на драфтот, а не само првите четири, како што беше досега.
Новите правила предвидуваат и ограничувања за клубовите што би можеле повеќе години по ред да ги добиваат највисоките избори. Екипите нема да можат да го освојат првиот избор две последователни години, ниту да добијат избор меѓу првите пет во три последователни години. Ограничувањата ќе се однесуваат на нивните сопствени драфт-права, дури и кога претходно ги размениле со друг клуб.
Лигата, исто така, ќе има поголеми овластувања да ги казнува тимовите за кои ќе утврди дека намерно ги нарушуваат натпреварувачките услови за да остварат полош резултат. Меѓу можните санкции се високи парични казни, намалување на шансите во лотаријата и поместување на позицијата на драфтот.
Дека НБА веќе презема мерки против ваквите практики покажуваат и казните изречени во претходната сезона. Јута Џез беше казнет со 500.000 долари, додека Индијана Пејсерс добија казна од 100.000 долари за постапки поврзани со отсуството на играчи од натпреварите.
Комесарот Адам Силвер повеќепати предупредуваше дека намерното губење претставува проблем што не ја засега само спортската страна на лигата. Клубовите продаваат билети, телевизиските преноси носат огромни приходи, а навивачите очекуваат да гледаат натпревари во кои двете екипи се борат за победа. Кога тимовите свесно го ставаат развојот за иднината пред резултатот на теренот, се поставува прашањето за вредноста на натпреварувањето за публиката.
Сепак, новиот систем не гарантира дека танкингот целосно ќе исчезне. Клубовите и понатаму ќе мора да проценуваат дали им е поисплатливо да се борат за краткорочен успех или да создаваат тим за следните години. Дополнителен проблем е што екипите што навистина имаат лоша сезона поради повреди или недостиг од квалитет ќе имаат помали шанси да добијат прв избор, иако можеби воопшто не се обидувале намерно да губат.
Новите правила првично се предвидени за драфтовите во 2027, 2028 и 2029 година, по што сопствениците ќе треба да одлучат дали системот ќе продолжи да се применува или ќе биде дополнително изменет.
Со оваа реформа НБА се обидува да воспостави нова рамнотежа меѓу помошта за послабите клубови и зачувувањето на спортскиот интегритет. Главното прашање е дали намалувањето на наградата за најлошите резултати ќе биде доволно за победите повторно да станат поважни од калкулациите за драфтот.
