Движењето што прерасна во масовен протест по трагедијата на железничката станица во Нови Сад, во која загинаа 16 лица, оствари голема изборна победа во Србија. Студентската листа освои најголема поддршка на предвремените парламентарни избори, а претседателот Александар Вучиќ призна дека неговиот политички блок го загубил гласањето. Сепак, изборната победа е само првиот чекор, бидејќи допрва следуваат формирањето на власта и спроведувањето на најавените реформи.
Листата не е составена исклучиво од студенти. На неа се најдоа и професори, лекари и претставници на други професии, а нејзин носител е кардиологот од Нови Сад, Илија Срдановиќ.
Основата на нивната програма е документот наречен „Студентски план“, кој содржи 11 точки поделени во три целини: „Србија или мафија“, „Во знаењето е моќта“ и „Србија расте со нас“. Програмата опфаќа борба против корупцијата, промени во институциите, подобрување на образованието, економски мерки и решавање на секојдневните проблеми на граѓаните.
Една од главните најави се однесува на борбата против корупцијата. Студентската листа предлага формирање специјализирана обвинителска полиција, која би ги истражувала корупциските случаи и би постапувала без политички притисоци. Најавена е и проверка на работата на полицијата, судовите и обвинителствата, како и закон за потеклото на имотот и одземање на незаконски стекнатото богатство.
Во програмата се предвидува и лустрација на јавните функционери, односно проверка на нивното работење и имотната состојба. Според најавите, одговорност би требало да има за оние што ја злоупотребиле службената положба, учествувале во корупција или ги прекршиле човековите права, Уставот и законите.
Меѓу предлозите се и јавно објавување на договорите и тендерите, како и ревизија на државните проекти, особено оние за кои постојат сомневања за нетранспарентност или преголеми трошоци.
Промени се најавуваат и во медиумската сфера. Листата се залага за деполитизација на регулаторните тела и на јавниот сервис РТС, како и за преиспитување на доделувањето на националните телевизиски фреквенции. Во програмата, сепак, не се прецизира кој би ги спроведувал овие проверки и според кои критериуми би се одземале фреквенциите.
Во јавниот сектор, студентското движење најавува крај на партиските вработувања и избор на директори преку јавни конкурси. Во образованието ветува бесплатни учебници за сите основци и средношколци, осовременување на наставата и поголема достапност на воннаставните активности.
Економскиот дел од програмата предвидува поддршка за домашните компании, земјоделците и стартапите. Една од предложените мерки е ограничување на работата на определено време на најмногу 12 месеци, по што работниците би добивале договор на неопределено време.
Листата најавува и мерки за ограничување на монополите во увозот, како и зајакнување на прехранбената сигурност. Земјоделското земјиште и водата, според програмата, треба да добијат посебна заштита како национални ресурси.
За младите парови и работниците во дефицитарните професии се предлагаат поповолни услови за изнајмување и купување станови. Во здравството се најавуваат пониски цени на лековите, обновување на амбулантите во руралните средини и вработување млади лекари и медицински техничари. Засега не се наведени конкретни рокови за спроведување на овие мерки, ниту проценки колку би чинеле.
Во надворешната политика, Срдановиќ претходно изјавуваше дека актуелната власт придонесува за влошување на односите на Србија со Хрватска и со другите соседни држави. Тој ги отфрли тврдењата дека Хрватска стои зад студентското движење, нагласувајќи дека хрватската држава нема врска со изборната листа.
Студентската листа најавува развој на добрососедските односи, со образложение дека интересите на граѓаните на Србија треба да бидат на прво место. Сепак, досега не е претставен детален план за идните односи со Хрватска.
Кога станува збор за Европската Унија, програмата предвидува продлабочување на соработката со европските држави и напредок во преговорите, особено во областите поврзани со правосудството и основните права. Но, членството во ЕУ не е наведено како изрична цел во програмата.
Срдановиќ претходно изјави дека за евентуалното членство на Србија во Унијата треба да се одлучува на референдум, по јавна расправа и затворање на преговарачките поглавја.
Во односите со големите сили, листата се залага за развивање партнерства со Кина и Соединетите Американски Држави, но и за зачувување на традиционалните врски со Русија. Програмата е против воведување санкции кон Москва, а истовремено наведува дека треба да се почитува територијалниот интегритет на сите држави, вклучувајќи ја и Украина. Предвидено е и зачувување на воената неутралност на Србија.
Прашањето за Косово останува едно од најчувствителните теми. Срдановиќ изјави дека ставот на листата произлегува од Уставот на Србија, во кој Косово и Метохија се наведени како составен дел на земјата. Во документот на студентското движење се посочува дека трајно решение треба да се бара преку мир и дијалог, со повикување на српскиот Устав, Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ОН и меѓународното право.
Тој порача и дека Србите на Косово нема да бидат оставени без поддршка. Сепак, не даде директен одговор дали новата политичка структура би ги спроведувала договорите постигнати меѓу Белград и Приштина во 2020 и 2023 година.
Изборната победа ја отвора можноста за значителни политички промени во Србија, но исполнувањето на ветувањата ќе зависи од формирањето на институциите, конкретните законски решенија и начинот на кој ќе бидат спроведени најавените реформи. Прелиминарните изборни проекции ѝ даваат на Студентската листа мнозинство во парламентот, но конечните резултати ги утврдува Републичката изборна комисија
