Украинската армија се соочува со нов технолошки предизвик во војната со Русија, откако ограничување на брзината на движење на дроновите поврзани со сателитската мрежа Starlink предизвикало проблеми во дел од воените операции. Системот, кој со години е една од клучните алатки за комуникација на украинските сили, овозможува пренос на податоци и координација на беспилотните летала на големи растојанија.
Според информации објавени од Би-Би-Си, украинскиот функционер Серхиј Бескрестнов изјавил дека властите не биле претходно известени за ограничувањето на брзината од 160 километри на час, кое било воведено од SpaceX. Промената, според него, влијаела врз одредени операции на теренот.
Starlink, компанијата на Илон Маск, стана особено важен дел од украинската воена инфраструктура бидејќи овозможува стабилна комуникација и во области каде што нема функционални телекомуникациски мрежи. Преку системот се разменуваат видео-снимки, координати и други информации што им помагаат на операторите да управуваат со дроновите и да ги координираат воените активности.
Аналитичари од американскиот Институт за проучување на војната предупредуваат дека ограничувањето може да ја намали ефикасноста на украинските беспилотни летала, особено при пресретнување на руските дронови со млазен погон. Според нивните процени, Starlink овозможува различни воени единици, артилериски системи и командни центри да разменуваат информации речиси во реално време, со што се скратува времето потребно за откривање и напад на целта.
Проблемот е особено изразен кај руските дронови „Шахед“, кои можат да достигнат брзина поголема од 320 километри на час. Доколку ограничувањето од 160 километри на час се применува на украинските летала што ги пресретнуваат, нивната способност да ги следат и да ги запрат ваквите цели може значително да биде намалена.
Стручњакот за електронско војување Том Витингтон објаснува дека сателитската мрежа овозможува пренос на големи количини податоци без потреба од класична телекомуникациска инфраструктура. Тоа е особено важно во воени услови, кога традиционалните комуникациски системи можат да бидат уништени, прекинати или изложени на електронско попречување.
Зад техничкиот проблем се отвора и пошироко политичко прашање. Бескрестнов изразил сомневање дека воведувањето на ограничувањата може да биде поврзано со затегнатите односи меѓу Киев и Вашингтон. Американскиот претседател Доналд Трамп претходно ги критикуваше украинските напади врз руските рафинерии за нафта, додека Илон Маск исто така изнесуваше критики за одредени украински воени активности.
Маск реагираше на дебатата со објаснување дека Starlink и Starshield се различни системи, иако користат сродна сателитска технологија. Starlink е комерцијална услуга управувана од SpaceX, додека Starshield е наменет за владините и воените потреби на Соединетите Американски Држави.
Според неговата изјава на платформата X, ограничувањата за системот Starshield ги определува американската влада, додека користењето на Starlink е предмет на условите што ги поставува SpaceX. Маск нагласи дека комерцијалната услуга е наменета за цивилни и одбранбени активности и дека не треба да се користи за офанзивни воени операции.
Сателитската мрежа претходно имаше значајна улога во украинската одбрана, овозможувајќи комуникација меѓу единиците и управување со беспилотни летала дури и во тешки услови. Сепак, зависноста од приватна технологија истовремено создава ризик: одлуките на една компанија или промените во условите за користење можат директно да влијаат врз воените способности на теренот.
Руската инвазија врз Украина започна во февруари 2022 година, а беспилотните летала и сателитските комуникации оттогаш станаа меѓу најважните елементи на современото војување. Најновиот спор околу Starlink повторно го отвора прашањето колку една држава може да се потпира на комерцијални технолошки системи кога нејзината безбедност зависи од нивната достапност и непречено функционирање.
