Словачка и Русија подготвуваат обновување на меѓувладината соработка по петгодишен прекин, а енергетските интереси се наметнуваат како една од главните причини за повторното отворање на дијалогот меѓу двете земји. Иако руската инвазија врз Украина сè уште е клучна точка на судир меѓу Москва и европските држави, Братислава настојува да ги задржи каналите за комуникација со Кремљ.
Според документ на руската влада до кој дошол „Политико“, за 25 ноември во Москва е планирана средба на Меѓувладината комисија за економска, научна и техничка соработка. Тоа ќе биде прва средба на ова тело од почетокот на руската инвазија врз Украина. Последниот состанок бил одржан во Братислава во ноември 2021 година.
Словачкиот премиер Роберт Фицо потврдил дека состанокот е договорен за ноември, иако во првичната руска белешка се споменувал октомври. Според истиот документ, словачкиот министер за надворешни работи Јурај Бланар се согласил на средбата за време на видеокомуникација со рускиот министер за наука Валериј Фалков на 20 август.
Од словачкото Министерство за надворешни работи, во врска со планираната агенда, упатиле на претходна изјава на Бланар, во која тој ја брани политиката на отворена комуникација со различни држави. Неговиот став е дека дијалогот треба да се одржува со сите земји заинтересирани за прагматична соработка, доколку тоа е во интерес на Словачка. Руското Министерство за надворешни работи не одговорило на барањето за коментар.
Енергетиката се очекува да биде една од најважните теми на разговорите. Во руската белешка се наведува дека Бланар се спротивставил на плановите на Европската Унија за постепено укинување на увозот на руски гас и побарал прашањето за снабдувањето да се разгледува во Москва.
Во фокусот ќе бидат и испораките на руска нафта преку нафтоводот „Дружба“, како и продолжувањето на снабдувањето со нуклеарно гориво за словачките електрани. Словачка и натаму значително се потпира на руските енергенси, а Фицо предупредува дека прекинувањето на увозот би ги зголемило трошоците за земјата.
За време на средбата со рускиот претседател Владимир Путин во Москва на 9 мај, словачкиот премиер добил уверување дека Русија ќе настојува да ги задоволи енергетските потреби на Словачка.
Планираната соработка не се ограничува само на нафтата и гасот. Двете страни разгледуваат можност за формирање работни групи за култура, туризам, земјоделство и заштита на животната средина. На дневен ред е и статусот на Рускиот центар за наука и култура во Братислава.
Дополнително, според руската белешка, Бланар изразил несогласување со ограничувањата за руските спортисти на меѓународните натпреварувања. Ова прашање, исто така, треба да биде разгледано на состанокот. Во меѓувреме, одредени меѓународни спортски организации почнаа да ги преиспитуваат или укинуваат дел од мерките против руските спортисти, додека се водат дискусии и за можноста за нивно враќање во поединечни натпреварувања.
Обновувањето на разговорите меѓу Братислава и Москва доаѓа во период на засилени геополитички тензии и обиди на Кремљ да ги зачува односите со одделни членки на Европската Унија. Посетата на Фицо на Москва по повод Денот на победата дополнително ја истакна неговата подготвеност за директна комуникација со Путин.
Пристапот на словачката влада потсетува на претходните обиди на Русија да ја продлабочи соработката со Унгарија, особено во енергетиката, трговијата и културата. Москва настојува да ги задржи економските врски со европските партнери во време кога значителен дел од ЕУ се залага за намалување на зависноста од руските енергенси и за продолжување на поддршката за Украина.
Во таа насока, енергетските договори имаат значење што ги надминува економските односи. За Кремљ, задржувањето на пазарите и приходите од извозот е важно за руската економија, додека за европските држави прашањето за снабдувањето останува поврзано со енергетската безбедност и политиката кон Москва.
Ситуацијата дополнително ја усложнуваат украинските напади со беспилотни летала врз руските рафинерии, чија цел е да го нарушат производството и да ги намалат приходите на Русија од нафтениот сектор. Киев тврди дека нападите предизвикале сериозни последици врз руските капацитети за преработка на нафта.
Поради тоа, останува отворено прашањето колку Москва ќе може да ги исполни ветувањата за стабилни испораки на енергенси и истовремено да ги проширува економските врски со своите партнери. Предвидената средба во ноември ќе покаже дали обновениот дијалог со Словачка ќе донесе конкретни договори или ќе остане пред сè политички сигнал за приближување меѓу двете земји.
