Долгиот живот е еден од најголемите резултати на напредокот на медицината и условите за живеење, но истовремено пред општествата поставува нови задачи. На 1 октомври се одбележува Меѓународниот ден на старите лица, посветен на нивните права, достоинство, здравје и можноста за активен и независен живот.
Бројот на луѓе кои достигнуваат повозрасна возраст постојано расте. Според податоците на Светската здравствена организација, во 2023 година во светот имало околу 1,1 милијарда луѓе на возраст од 60 години и повеќе. Проекциите покажуваат дека до 2050 година нивниот број би можел да достигне околу 2,1 милијарда.
Демографските промени веќе имаат влијание врз начинот на кој функционираат здравството, социјалната заштита, пазарот на труд и локалните заедници. Се очекува до 2030 година секој шести човек во светот да биде на возраст од најмалку 60 години.
Повозрасните луѓе не се само корисници на помош и грижа. Многумина и понатаму работат, се грижат за своите семејства, волонтираат, се занимаваат со различни активности и активно придонесуваат во средината во која живеат.
Сепак, со зголемувањето на бројот на старите лица се зголемува и потребата општеството да одговори на проблемите со кои може да се соочат. Осаменоста, социјалната изолација, сиромаштијата, дискриминацијата поради возраста и ограничениот пристап до здравствени и социјални услуги можат сериозно да влијаат врз квалитетот на животот.
Особено загрижувачки е ризикот од злоупотреба. Според податоците на Светската здравствена организација, приближно едно од шест лица на возраст над 60 години доживува некаква форма на злоупотреба во заедницата. Таа може да биде физичка, психолошка или финансиска, но може да се манифестира и преку занемарување или други постапки со кои се нарушуваат правата и достоинството на повозрасните.
Затоа, прашањето за стареењето не се однесува само на здравствената заштита. Важни се и условите за домување, јавниот превоз, инфраструктурата, социјалните услуги, можностите за работа и учество во јавниот и општествениот живот.
Начинот на кој се уредени градовите може значително да влијае врз самостојноста на старите лица. Пристапни тротоари, безбедни премини, лифтови, клупи, зеленило и функционален јавен превоз се дел од условите што им овозможуваат полесно движење и независност.
Сè поголемо значење има и дигиталната пристапност. Банкарските услуги, здравствените информации и административните постапки сè почесто се достапни преку интернет. Поради тоа, познавањето на технологијата и можноста за пристап до дигитални услуги стануваат важен дел од секојдневниот живот и на повозрасните граѓани.
Стареењето на населението носи и промени во односите меѓу генерациите. Подолгиот животен век влијае врз семејната грижа, пензионирањето, работните навики и начинот на кој различните генерации меѓусебно се поддржуваат.
Меѓународниот ден на старите лица затоа е потсетување дека стареењето не треба да се гледа само низ бројките и статистиките. Зад секоја бројка стои човек со свое искуство, потреби, права и желби.
Квалитетот на животот не зависи само од тоа колку долго живее човекот, туку и од тоа дали може да остане здрав, самостоен, поврзан со другите и активен во својата заедница. Стареењето е природен дел од животот, а начинот на кој општеството се однесува кон старите лица денес во голема мера покажува какви услови ќе имаат идните генерации кога и самите ќе ја достигнат оваа возраст.
