Додека светските инвеститори вложуваат стотици милијарди долари во вештачката интелигенција, кинескиот технолошки сектор се соочува со остар берзански пад што ги засили стравувањата од пукање на шпекулативниот балон. За помалку од четири месеци, индексот СТАР50, кој ги следи водечките кинески компании за производство на чипови и развој на вештачка интелигенција, изгубил дури 40 проценти од вредноста, а пазарната капитализација се намалила за околу 480 милијарди долари, објавуваат Ројтерс и „Футуризам“.
Падот ги погоди и пошироките берзански индекси во Кина, додека инвеститорите сè почесто ги преиспитуваат високите процени на технолошките компании и очекувањата за брза заработка од вештачката интелигенција.
„Берзата се претвори во диви шпекулации. А сега гледаме како тој балон пука“, изјави Донг Баожен, менаџер на инвестициски фонд од Пекинг, за Ројтерс.
Особено погодени се малите инвеститори, кои вложиле лични заштеди во акции на компании поврзани со вештачката интелигенција. Според објавените податоци, овие акции достигнале околу 42 проценти од вкупната вредност на кинескиот пазар, а на нив отпаѓала и повеќе од половината од берзанскиот промет.
За разлика од западните пазари, каде значителен дел од инвестициите доаѓаат од големи фондови, во Кина голем број индивидуални инвеститори се вклучиле во трката по технолошки акции, надевајќи се на брзи добивки.
Еден од примерите е производителот на роботи „Јунтри“ (Unitree), чии акции предизвикале огромен интерес при излегувањето на берзата во август. Побарувачката на инвеститорите, според доставените информации, била дури 8.000 пати поголема од понудата. Сепак, само неколку месеци подоцна, вредноста на акциите се преполовила.
Слична ситуација се забележува и кај производителите на полупроводници. Акциите на компанијата ЦИксМТ (CXMT) изгубиле повеќе од една четвртина од вредноста за еден месец, додека „МетаИкс“ (MetaX) и „Мур Тредс“ (Moore Threads), чии акции претходно забележале огромен раст по излегувањето на берзата, од јули изгубиле приближно половина од вредноста. Компаниите што произведуваат оптички компоненти за центри за податоци, меѓу кои и „Жонгџи Инолајт“, исто така се соочиле со значителни загуби.
Дополнителен притисок врз кинескиот технолошки сектор создаваат американските ограничувања за извоз на напредна технологија и пристапот до западните пазари. Мерките насочени кон кинескиот хардвер ја зголемуваат неизвесноста за компаниите што се обидуваат да се натпреваруваат со американските производители на чипови и опрема за вештачка интелигенција.
„Претераното истакнување на технологијата доведе до сериозни нарушувања на пазарот. Се создаде огромен балон во еден сектор, додека капиталот беше повлечен од другите гранки на економијата“, изјави Лео Ванг, партнер во пекиншкиот инвестициски фонд „Ќенчуанг капитал“.
Последиците ги чувствуваат и индивидуалните инвеститори. Кинескиот мал претприемач Чен Веншенг изјавил дека купувал акции верувајќи дека зад технолошкиот бум стои силна државна поддршка. По падот на цените, тој и неговите пријатели почнале да ги пресметуваат загубите и да го префрлаат преостанатиот капитал во, според нив, посигурни вложувања, како државни обврзници и злато.
Случувањата во Кина ги отвораат и прашањата за одржливоста на глобалниот бум на вештачката интелигенција. Компаниите ширум светот вложуваат огромни средства во сервери, чипови и центри за податоци, но останува неизвесно дали идните приходи од производите базирани на вештачка интелигенција ќе бидат доволни за да ги оправдаат инвестициите.
И американските технолошки компании се под зголемен притисок да докажат дека нивните вложувања можат да донесат одржлива заработка. Сепак, кинескиот берзански пад сам по себе не значи дека истото сценарио неизбежно ќе се повтори и на западните пазари, бидејќи компаниите, регулативите и инвестициските услови се разликуваат.
Кинескиот менаџер на фондови Ванг Жуо предупредува дека засилената конкуренција меѓу производителите на чипови и добавувачите на опрема за вештачка интелигенција може да доведе до ценовни војни и намалување на профитните маржи.
Главното прашање за инвеститорите сега е дали падот претставува привремена корекција по прекумерниот раст или почеток на подлабока криза во секторот што во изминатите години беше еден од главните двигатели на берзанските добивки.
