Детството во дом каде што често има викање може да остави трага и многу години подоцна. Не станува збор за една изолирана ситуација кога родителот ќе реагира бурно поради стрес или замор, туку за долготрајна атмосфера во која детето постојано очекува конфликт.
Кога ваквиот начин на комуникација станува секојдневие, детето може да развие различни механизми за да се заштити. Некои од нив можат да продолжат и во возрасниот период, особено во ситуации поврзани со стрес, критика, конфликти или авторитети.
1. ГИ ПОТИСНУВААТ СОПСТВЕНИТЕ ЧУВСТВА
Дете кое научило дека искажувањето незадоволство, страв или загриженост може да предизвика нова лутина, со текот на времето може да престане отворено да зборува за своите емоции.
Подоцна, како возрасна личност, може да избегнува конфликти и сопствените потреби да ги става во втор план само за да го зачува мирот. Отвореното кажување што ја мачи може да биде тешко бидејќи постои страв дека повторно ќе следи лутина, осуда или отфрлање.
2. СТАНУВААТ НЕМИРНИ КОГА СЕ ПОД СТРЕС
Луѓето кои пораснале во средина со чести расправии и викање може да бидат почувствителни на напнати ситуации.
Кога нешто не оди според планот или кога ќе забележат дека некој е вознемирен, можат веднаш да очекуваат дека ситуацијата ќе стане полоша. Некои реагираат со повлекување, други со одбранбено однесување или конфликт, а кај трети се појавува силен немир.
3. КРИТИКАТА ЈА ДОЖИВУВААТ КАКО НАПАД
Ако грешките во детството често биле проследени со викање или казнување, критиката во зрелите години може да предизвика несразмерно силна реакција.
Дури и добронамерниот совет може да биде сфатен како знак дека повторно „се во неволја“. Наместо критиката да ја гледаат како можност за подобрување, некои луѓе веднаш се обвинуваат себеси или се чувствуваат недоволно вредни.
4. ОСОБЕНО СЕ ЧУВСТВИТЕЛНИ НА ПОДИГНАТ ГЛАС
Покачениот тон може да биде силен емоционален потсетник за луѓето кои како деца често слушале викање.
Иако во моментот знаат дека ситуацијата не е опасна, телото и умот можат автоматски да реагираат со напнатост, страв или желба за повлекување.
Научните истражувања укажуваат дека изложеноста на вербална агресија во детството може да биде поврзана со промени во начинот на кој мозокот обработува звуци и јазични информации.
5. ТЕШКО СТЕКНУВААТ ДОВЕРБА ВО ДРУГИТЕ
За детето, родителите треба да претставуваат сигурност и заштита. Кога истите тие лица истовремено стануваат извор на страв, градењето доверба подоцна може да биде потешко.
Во зрелите години таквите личности може внимателно да ги пуштаат другите блиску до себе, да се плашат од ранливост или однапред да очекуваат дека ќе бидат повредени, критикувани или отфрлени.
6. ПРЕТЕРАНО СЕ ОБИДУВААТ ДА ИМ УГОДАТ НА ДРУГИТЕ
Дете кое често се обидувало да избегне викање може да научи дека најбезбедно е да се извини, да ја преземе вината или да ги стави своите потреби настрана.
Со текот на годините, ова може да се претвори во навика постојано да се задоволуваат туѓите желби. Таквите луѓе често повеќе се грижат за расположението на другите отколку за сопствените потреби.
7. ИМААТ ПРОБЛЕМ СО АВТОРИТЕТИ
Ако првиот авторитет во животот – родителот – бил поврзан со страв и непредвидливи реакции, подоцна слични чувства може да се појават и во односот со други авторитети.
На пример, надреден на работното место може несвесно да биде поврзан со казна, лутина или критика, што создава дополнителна напнатост и недоверба.
8. ГИ НАМАЛУВААТ СОПСТВЕНИТЕ ЧУВСТВА
Некои возрасни кои не научиле како здраво да ги изразуваат емоциите имаат навика да си велат дека „не е ништо страшно“ или дека нивните чувства не се важни.
Може често да се извинуваат, да избегнуваат несогласувања и да молчат дури и кога нешто навистина им пречи.
Овој образец може да влијае и врз нивните партнерски, пријателски и професионални односи, бидејќи сопствените чувства и потреби постојано се туркаат во втор план.
ВАЖНО Е ДА СЕ НАГЛАСИ
Не секој човек кој бил изложен на викање во детството ќе развие вакви однесувања. Луѓето различно реагираат на стресните искуства, а врз развојот влијаат и семејната средина, поддршката од други блиски луѓе и подоцнежните животни искуства.
Сепак, препознавањето на одредени повторливи обрасци може да биде прв чекор кон нивно разбирање и промена.
