Односите меѓу Русија и европските земји се наоѓаат во една од најтензичните фази во последните децении. По почетокот на руската инвазија врз Украина, во февруари 2022 година, политичката, воената и безбедносната конфронтација меѓу Москва и Западот постојано се продлабочува.
Последните случувања во Европа повторно ги зголемија стравувањата дека еден сериозен инцидент би можел да предизвика поширока криза меѓу Русија и НАТО.
Особено внимание привлече случајот на аеродромот Лајпциг-Хале во Германија, каде што беше регистриран обид за напад со дрон врз украински транспортен авион. Германските власти ја посочија Русија како одговорна, но Москва ги отфрли обвинувањата.
Случајот предизвика реакции и во Брисел и во НАТО, од каде што беше оценето дека ваквите инциденти претставуваат сериозен безбедносен предизвик за европските држави.
ГЕРМАНИЈА ЗНАЧИТЕЛНО ГИ ЗГОЛЕМУВА ВОЕНИТЕ КАПАЦИТЕТИ
Додека растат сомнежите за руски хибридни активности на европска територија, Германија забрзано ја менува својата одбранбена политика.
Берлин планира поголеми вложувања во армијата, модернизација на воената опрема и зголемување на бројот на војници. Германската влада најавува дека сака земјата да има една од најмоќните конвенционални армии во Европа.
Овие планови предизвикуваат остри реакции во Москва.
Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров ги критикуваше најавите на германскиот канцелар Фридрих Мерц, оценувајќи дека забрзаното вооружување на Германија претставува опасен развој за Европа.
САБОТАЖИ И ИНЦИДЕНТИ ВО ПОВЕЌЕ ЕВРОПСКИ ЗЕМЈИ
Во последниот период европските власти пријавуваат низа инциденти кои предизвикуваат сомнежи за можна странска вмешаност.
Во Германија беа регистрирани напади врз електроенергетска инфраструктура, додека во Полска беше пријавен пожар во фабрика поврзана со производство на дронови.
Полскиот премиер Доналд Туск изјави дека пожарот бил намерно предизвикан и го поврза со руските активности во регионот.
И Данска соопшти дека открила активности кои ги поврзува со можни подготовки за саботажа, при што потенцијални цели биле компании од одбранбениот сектор.
Поради ваквите случаи, европските власти сè почесто предупредуваат дека Русија не се ограничува само на воените операции во Украина, туку користи и методи на таканаречена хибридна војна.
КОИ СЕ МОЖНИТЕ СЦЕНАРИЈА?
Безбедносната ситуација е тешко предвидлива, но аналитичарите издвојуваат четири можни развои.
Првиот и најверојатен е продолжување на хибридната конфронтација. Тоа би значело нови сајбернапади, саботажи, дезинформациски кампањи и разузнавачки активности, без официјално започнување на директна војна.
Вториот сценарио е сериозен инцидент кој би можел да излезе од контрола. На пример, напад со човечки жртви или поголема штета врз критична инфраструктура би можел да предизвика силна реакција од европските земји и НАТО.
Третата можност е намерно тестирање на НАТО. Москва би можела да преземе ограничен чекор со цел да провери колку брзо и силно би реагирала Алијансата.
Најцрното сценарио е директен воен конфликт меѓу Русија и НАТО. Тоа би претставувало огромна безбедносна криза со потенцијални последици далеку надвор од Европа.
„РУСИЈА НЕМА ИНТЕРЕС ОД ОТВОРЕНА ВОЈНА СО НАТО“
Дел од аналитичарите сметаат дека и покрај зголемената реторика, Русија во моментов нема интерес намерно да започне директен конфликт со НАТО.
Причината е и во тоа што Москва веќе има голем воен ангажман во Украина. Отворањето нов фронт против најголемиот воен сојуз во светот би носело огромни ризици.
Наместо тоа, поголем простор постои за активности под прагот на отворена војна – сајбернапади, пропаганда, дезинформации, шпионажа и саботажи.
ИНФОРМАЦИСКАТА ВОЈНА СТАНУВА СÈ ПОЗНАЧАЈНА
Покрај воената конфронтација, значаен дел од судирот се води и преку информации.
Целта е да се влијае врз јавното мислење, да се создаде недоверба во институциите и да се продлабочат политичките поделби во европските држави.
Според аналитичарите, слабеењето на единството во ЕУ и НАТО би можело да биде една од целите на ваквите активности.
ЕВРОПА СЕ ПОДГОТВУВА ЗА ДОЛГОТРАЈНА КОНФРОНТАЦИЈА
Иако директна војна меѓу Русија и НАТО засега не се смета за најверојатен исход, безбедносната ситуација во Европа е значително променета.
Европските земји ги зголемуваат воените буџети, ги модернизираат армиите и посветуваат поголемо внимание на заштитата на критичната инфраструктура.
Најголемата опасност во моментов можеби не е намерното започнување голема војна, туку можноста еден помал инцидент да предизвика низа реакции кои би довеле до неконтролирана ескалација.
Токму затоа европските влади се соочуваат со тешка задача – да покажат решителност и да ја зајакнат одбраната, но истовремено да избегнат потези кои би можеле дополнително да ја зголемат опасноста од директен судир.
